Watzlawick stelt dat je een probleem op twee manieren kunt analyseren. Hij noemt dat eerste en tweede orde niveau.

Het eerst orde niveau is wat mensen vaak automatisch al doen, gebaseerd op het technische uitgangspunt dat problemen ontstaan en vervolgens blijven, totdat iemand er wat aan doet.

Het tweede orde niveau is één stap verder kijken naar wat er aan de hand is vanuit het perspectief dat mensen automatisch problemen oplossen. Dat betekent dat een probleem alleen blijft bestaan als het actief in stand gehouden wordt.

Op het eerste orde niveau stel je de volgende vragen:

1. Hoe is het probleem ontstaan?
2. Wat is er tot nu toe aan gedaan?
3. Wat heeft dat opgeleverd?
4. Wat is het gevolg?

Op het tweede orde niveau, stel je de volgende vragen:

1. Hoe heeft wie het probleem gemaakt?
2. Wat heb jij/de ander gedaan om het in stand te houden?
3. Wat zijn voor jou/de ander de voordelen om het in stand te houden?
4. Wat zou het oplossen opleveren en hoe kun je beide voordelen behouden?

Opmerking hierbij is dat de voordelen over het algemeen niet in zozeer in de rationele sfeer liggen, maar minder zichtbaar op relatie- en gevoelsniveau.

Lees ook: Hoe houd je het probleem in stand? » Meestal benaderen mensen hun problemen vanuit het perspectief dat de problemen ‘er zijn’ en dat je ze dus moet oplossen door oorzaken weg te nemen....