Op de middelbare school las ik met Latijn ooit de brieven van Seneca. Eén van de brieven is me altijd bijgebleven en vond ik kort geleden toevallig op internet: Seneca Epistula XXVIII. Deze brief begint met:
Denk je dat dit jou alleen overkomen is en verwonder je je hierover als iets ongehoords dat je ondanks je zo lange reis en afwisseling van omgeving toch niet je treurnis en zwaarmoedigheid hebt kunnen afschudden? Je moet je geest veranderen, niet je omgeving. Ook al steek je een eindeloze zee over, ook al‘wijken’, naar de woorden van Vergilius,‘landen en steden terug’, waar je ook komt, je fouten zullen je volgen.
Socrates zei tegen iemand die over ditzelfde klaagde, ‘Waarom verbaas je je erover dat reizen je niets opleveren, waar je toch jezelf meeneemt? Dezelfde oorzaak die je wegdreef bedrukt je nog steeds’. Wat kan een nieuwe omgeving helpen? Wat de kennismaking met steden of plaatsen? Tevergeefs pakt deze ongedurigheid uit. Je vraagt waarom die vlucht je niet helpt? Je neemt jezelf op die vlucht mee. Je moet je geest bevrijden van die last.
Je kunt van woonplaats, baan, partner of wat dan ook wisselen, maar je neemt jezelf altijd mee!
