Dit boek laat zien hoe onze fysieke en geestelijke gesteldheid verbonden zijn. Na de ontdekking van antibiotica in de jaren ’40 heeft de geneeskunde zich steeds verder ontwikkeld in het geven van medicijnen om lichamelijke en geestelijke klachten op te lossen. David Servan-Schreiber laat zien dat je daarmee het werkelijke probleem niet oplost, maar een lapmiddel gebruikt. Onze (geestelijke) gezondheid is rechtstreeks te verbeteren met goede rust, voeding, beweging en relaties.
// bestellen via managementboek.nl of amazon.com »
Mijn aantekeningen
We hebben een limbisch brein dat we gemeen hebben met zoogdieren. Dit brein is gericht op emoties, relaties en overleving. De amandelkern (amygdala) heeft de oorsprong vanuit reptielentijd. Dit is knooppunt van alle neuronen en regelt angstreacties gericht op overleving. Er kan door intense ervaring storing ontstaan waardoor een bepaalde angstreactie zichzelf vastzet en deze te makkelijk weer afgaat. Therapie gaat om het herprogrammeren van dit emotionele brein om weer te kunnen reageren op de huidige situatie in plaats van de herinnering van het verleden. Dit gebeurt in principe buiten de neocortex (analyse & taal) om.
Emotionele intelligentie is te ontwikkeling gedurende het leven is omvat vier aspecten. Aanleg om eigen emoties en die van anderen 1) te herkennen, 2) het natuurlijk verloop te begrijpen, 3) er redelijk over kunnen denken en 4) te kunnen beïnvloeden.
Het limbische brein is biologisch simpeler opgebouwd. Het werkt sneller en stuurt reacties gerecht op overleven. Het trekt voorbarige conclusies op basis van incomplete waarneming. Door de sterke relatie met het lichaam zijn herinneringen makkelijker op te roepen via het lijf dan via taal.
Daarnaast hebben we het welbekende cognitieve brein, de neocortex. Hierin hebben taal en bewust nadenken hun plek.
Informatie komt tegelijkertijd aan in beide hersendelen. Vanuit de informatie kan harmonie of concurrentie tussen deze twee hersendelen ontstaan. In stress situaties kan het emotionele brein het cognitieve brein uitschakelen en worden onze reacties gestuurd door reflexen en instincten. Bij het ervaren van een trauma kan deze reactie te snel op gang komen.
Enerzijds kan dus adrenaline het cognitieve brein leegmaken, anderzijds kan het cognitieve brein bewust de aandacht sturen en emoties matigen. Hiervoor geldt dat vaak afsluiten van de emotie ervoor kan zorgen dat we het contact met de (nood)kreten verliezen. Dit uit zich door moeilijk besluiten te kunnen nemen en te vervallen in eindeloze detailbespiegelingen.
Het lichaam is het speelveld van ons emotionele brein, dus uiten problemen zich vaak fysiek. Voorbeelden zijn: stress, vermoeidheid, hoge bloeddruk, verkoudheid, hart- en vaatklachten, last van de ingewanden. Het is aannemelijk gemaakt dat onderdrukking van negatieve emoties waarschijnlijk het zwaarst drukken op hart & bloedvaten.
Het autonome zenuwstelsel bestaat uit twee subsystemen. Het sympatisch stelsel als “gaspedaal” regelt (nor)adrenaline en vecht- of vluchtreacties en snellere hartslag verzorgt. Het parasympatisch stelsel als “rem” regelt acetylecholine en verzorgt rust, onspanning en langzamer hartslag. Beide moeten in topvorm en balans zijn om adequaat te kunnen reageren op de wereld om ons heen. Als je altijd het gaspedaal ingetrapt hebt, verslag het remsysteem.
Het hart wordt beïnvloed door deze systemen, maar ook andersom. Door evenwicht is onze hartslag niet stabiel, maar varieert steeds. Dit is te meten het hartcoherentie. Hoe meer regelmatige variatie, hoe beter beide systemen functioneren. Denken aan een prettige ervaring heeft direct een positieve invloed op de hartcoherentie.
Een oefening om hartcoherentie te verbeteren is:
- 2x langzaam en diep ademhalen
- Concentreren op uitademen even pauzeren als helemaal uitgeademd.
- Dan focussen op hoe adem door de harststreek in en uit gaat
- Langzaam en diep blijven ademen zonder forceren
- Contact maken met gevoel van ruimte/warmte op de borst
- Gevoel oproepen van prettige ervaring of persoon
Als je in deze situatie een vraag stelt zal reactie van verdere ontspanning of juist terugtrekkend/drukkend gevoel antwoord geven vanuit emotionele brein.
Angst is geworteld in het emotionele brein en wordt vaak behandeld door beheersing vanuit neocortex. De bron blijft echter onaangeroerd. EMDR is een methode om met imaginaire exposure en oogbewegingen de bron te verzwakken. Alle depressies en angsten moeten worden aangepakt door situatie uit verleden die dit verklaart.
Bioritme wordt sterk beïnvloed door hypothalamus. De wake up light kan de hypothalamus beïnvloeden door nabootsen zonsopgang.
Acupuntuur kan emotionele brein en fysieke pijn beïnvloeden.
Omega 3 oliën (visolie) verbeteren neuronenproductie en uitwisseling in emotionele brein. Deze kunnen depressie wegnemen door goed humeur te stimuleren. Beter dan antidepressiva.
Beweging is ook goed tegen depressiviteit. Hoe meer men uit conditie is door TV, auto, zwaar eten, hoe sneller het heilzame effect van kleine toename van lichaamsbeweging merkbaar is. Beweging heeft invloed op endorfinen, zonder verzadigingseffect. Mensen worden juist gevoeliger. Hete immuunsysteem (NK cellen) wordt actiever. Hartcoherentie neemt toe door ontwikkeling van het parasympatisch stelsel. Minimum advies: 3x per week 20 minuten waarin je wel kunt praten, maar niet kunt zingen. In groep is nog mooier dan alleen vanwege het sociale aspect.
Gebrek aan aanraking zorgt tot stilstand komen van groei bij baby’s en is slecht voor de weerstand. De relatie tussen man en vrouw beïnvloed de gezondheid en ook een huisdier heeft positief effect. Makelaars leren beter omgaan met stress door een hond te nemen.
In een relatie reageren mensen op twee manieren op een probleem: passief-aggressief (terugtrekken) of agressief (confrontatie).
Gottman heeft uitgvonden dat geen enkel gelukkig zonder chronisch conflict leeft. Sterker nog: als het afwezig is, is dit een vroege indicator van een scheiding.
Gottman zegt dat relatie onder druk komt te staan als emotionele brein getriggerd wordt. Vier manieren om dat te doen zijn de “vier ruiters van de Apocalyps van communicatie”: kritiek geven (in plaats van klacht of verzoek), minachten (met stip op één, vooral non-verbaal te merken), tegenaanval opzoeken (escalatie) of volledige terugtrekking (isolement).
Marshall Rosenberg heeft geweldloze communicatie, die minimaal uitnodigt tot vechten of vluchten. Wat je doet is zo feitelijk mogelijk benoemen wat er gebeurde, je eigen gevoel erbij deelt en je behoefte aangeeft. Om de ander te laten luisteren en op z’n gemak te stellen is het handig zijn of haar naam te noemen.
Om goed te gaan met mensen die ergens last van hebben kun je het volgende doen:
- Wat is er gebeurd? (3 minuten niet in de reden vallen terwijl de ander antwoord geeft, daarna stoppen om te voorkomen dat over andere dingen begonnen wordt)
- Welke emotie heb je gevoeld?
- Wat is het lastigste of moeilijkste eraan geweest?
- Wat zou het meest helpen de moeilijkheid het hoofd te bieden?
- Toon daarna empatie.
De prijs die wij betalen voor vrijheid en onafhankelijkheid is isolement, lijden en verliezen van onze zingeving. De mens is een sociaal wezen. Onderzoek wijst uit dat gelukkige mensen over het algemeen een stabiele affectieve relatie hebben en betrokken zijn bij hun gemeenschap.
Antibiotica leidde in de jaren ’40 tot de eerste specifieke diagnose-behandelcombinatie bij acute gezondheidsproblemen.. Die weg is steeds verder afgelopen. Het wordt tijd om mensen die gezondheidsproblemen hebben, vooral van chronische aard, weer te benaderen vanuit een holistische blik. Hun levenswijze, voeding, beweging en sociale omgeving geven waarschijnlijk voldoende aanknopingspunten om weer beter te worden.
